گنبد عالی ابرکوه واقع در استان یزد

گنبد عالی ابرکوه ،نمونه عالی از معماری ایرانی

گنبد عالی ابرکوه اولین بنای تاریخی استان یزد است که به ثبت میراث فرهنگی رسیده است.
قدمت گنبد عالی ابرکوه به دوران دیلمیان بازمیگردد،این بنا که در واقع آرامگاهی است که از متن کتیبه آجری ساقه گنبد استناد میشود علی فیروزان نامی برای پدر خود عمیدالدین شمس الدوله و مادرش، در سال ۴۴۸ ساخته است. این بنا در تاریخ ۹ مرداد ۱۳۱۲ با شماره ثبت ۱۹۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. گنبد عالی ابرکوه از سالم ترین بناهای برجا مانده از دوران سلجوقیان و از بناهای ارزشمند معماری ایران است.

قدیمی ترین ماخذی که از قدمت گنبد عالی سخن میگوید ؛جغرافیای اصفهان است که نسخه خطی آن متعلق به اوایل قرن چهاردهم هجری است و در کتابخانه آیت الله مرعشی نگهداری میشود.

در این کتاب ضمن شرح ابرکوه نوشته شده است:
دو کوه با فاصله ای قریب به یک فرسخ متصل به یکدیگر، یکی سفید و یکی سیاه است.
قله ی کوه سفید ،گنبدی از قدیم ساخته شده. ارتفاع آن گنبد ۳۰ ذرع و دور آن ۴ ذرع است. و از سنگ گچ قدیم ،طوری ساخته اند که با اینکه هز هزار سال متجاوز است بنا شده، اصلا عیب نکرده.
گچ آن از سنگ آن سخت تر است.
با کلنگ در سنگ آن رخنه نمیشود، و در گچ آن؛ مثلا با سی مرتبه کلنگ در یک محل به قوت هرچه تمام تر زده اصلا نمیشود.

معماری گنبد عالی 

گنبد عالی نمونه ی بی نظیری از سری گنبد های موجود در ایران است، این بنا شباهت زیادی به مقبره های بخش شمالی کشور از جمله برج خرقان و گنبد کاووس دارد.
این بنای هشت ضلعی که بر فراز ابرکوه قرار دارد، عرض اضلاع کوچکش ۴.۵متر و اضلاع بزرگتر آن ۶.۸متر و ضلع بین این دو ۲.۳است.

در سه طرف جنوب ،مغرب و مشرق گنبد عالی ،سنگهای قهوه ای رنگی به چشم میخورد.
دیوار و سقف این بنا از سنگ سفید و ملات آن گچ و ساروج است، به همین جهت با وجود زلزله های پی در پی کوچکترین آسیبی به هیچکدام از ارکان آن وارد نشده.

با دیدن این بنا میتوان شکل گنبدهای عرقچینی در آن را تشخیص داد در دور تا دور این گنبد سنگ تراشی های ظریفی وجود دارد که بر روی یکی از ضلع های آن میتوان کتیبه ای که تاریخ ساخت گنبد را ذکر کرده مشاهده کرد.
در داخل این گنبد سردابی وجود دارد و در داخل سرداب نیز مدخلی وجود دارد که با ورود به آن به محل دفن حسن ابن فیروزان دیلمی خواهید رسید که در دوره حکومت سلجوقیان به حکومت ابرکوه منسوب گشته بود. گفته میشود آرامگاه مادر او نیز در همان مکان واقع شده است.

گنبد عالی ابرکوه کجاست؟

اگر به یزد سفر کرده باشید و برای دیدن خانه ی زیبای آقازاده به ابرکوه رفته باشید، حتما بر روی ارتفاعات آنجا بنایی عظیم را دیده اید.
آن بنای عظیم همان گنبد عالی است.

شهر ابرکوه مرکز شهرستان ابرکوه در ۱۵۴ کیلومتری جنوب غربی شهر یزد، در استان یزد واقع شده است.
این شهر در مسیر جاده شیراز یزد شیراز قرار دارد. این شهر به دلیل قرار گرفتن در راه ابریشم یکی از شهرهای مهم ایران به شمار میرفته، به همین دلیل دارای ۴۰۰ اثر تاریخی است که ۱۴۳ عدد آن به ثبت ملی رسیده است.
این شهر با داشتن مردمی خونگرم و مهمان نواز جزء ۱۴ شهر نمونه گردشگری کشور محسوب می شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *